Flexcontract met Enexis: capaciteitsbeperking, capaciteitssturing, Blokstroom of GOPACS?

In het kort: wie in Twente wacht op een zwaardere aansluiting of op ruimte om terug te leveren, heeft inmiddels vier contractroutes bij de netbeheerder: het capaciteitsbeperkingscontract, het capaciteitssturingscontract, het alternatieve transportrecht Blokstroom en het nieuwe veilingplatform GOPACS Auctions. Alle vier ruilen zekerheid in voor ruimte: u belooft op verzoek te schakelen en krijgt daarvoor een vergoeding, een korting of een plek vooraan in de rij. De vergoedingen zijn niet openbaar, de verplichtingen wel. Dit artikel zet op een rij wat u precies tekent, wat Enexis van u verwacht en wanneer u er beter niet aan begint.

Waarom dit nu speelt

Grote delen van Overijssel staan bij Enexis op oranje of rood, en sinds 1 juli 2026 komen ook kleinverbruikers die een zwaardere aansluiting willen op de gezamenlijke wachtlijst. Netverzwaring duurt jaren; een wijziging van een bestaande aansluiting in een congestiegebied duurde in 2026 gemiddeld 48 weken. De netbeheerders zoeken daarom bedrijven die hun verbruik of opwek kunnen bijsturen, en de ACM verplicht netbeheerders sinds 1 januari 2026 om in congestiegebieden het prioriteringskader toe te passen. Bovenaan dat kader staan congestieverzachters: partijen die met een bindend contract aantoonbaar ruimte op het net maken. Een flexcontract is dus niet alleen een vergoeding, het is ook de sleutel tot die status. Eind 2026 wachtten volgens een Kamerstuk ruim 700 partijen op beoordeling in die categorie, dus snel gaat het niet.

Route 1: het capaciteitsbeperkingscontract (CBC)

Het oudste instrument. U spreekt met Enexis af dat u op piekmomenten uw afname of invoeding beperkt, bijvoorbeeld tot de helft of tot nul, tegen een vooraf gecontracteerde vergoeding. Enexis kondigt een oproep uiterlijk een dag van tevoren aan. In sommige congestiegebieden is een bod zelfs verplicht voor grote afnemers; Enexis hanteert daar per gebied een drempel tussen 1 en 60 megawatt, dus dat raakt de doorsnee mkb’er niet.

Wat u tekent: een bijlage bij uw aansluit- en transportovereenkomst met het congestiegebied, de ingangsdatum, het vermogen dat u kunt afschakelen en de vergoeding. Wat Enexis verwacht: dat u de oproep ook echt opvolgt en dat uw meetbedrijf dat kan aantonen. Voor een koelbedrijf dat compressoren een uur kan uitstellen, of een werkplaats met een bedrijfsaccu die de productie een uur van het net kan halen, is dit het eenvoudigste contract.

Route 2: het capaciteitssturingscontract (CSC)

Het CSC bestaat sinds 2025 en is de tweerichtingsvariant: de netbeheerder kan u vragen te beperken, maar ook juist af te nemen, bijvoorbeeld een batterij te laden als er op een zonnige middag te veel wordt ingevoed. Wie een batterij naast een zonnedak plaatst, krijgt volgens Solar & Storage Magazine vrijwel altijd dit contract voorgelegd. In 2025 liepen ondernemers vast op onduidelijke voorwaarden en een groot aansprakelijkheidsrisico. In juli 2026 presenteerden netbeheerders en brancheorganisaties, waaronder VNO-NCW, MKB-Nederland en Energy Storage NL, een herziene versie, en in oktober 2026 werd versie 2.0 afgerond: het contract wordt nu gesloten met de eigenaar van de installatie in plaats van met de dienstverlener, er staat duidelijker in hoe de netbeheerder meet of u zich aan de afspraak houdt, en de aansprakelijkheid voor gevolgschade bij een grote netstoring is verkleind. “Niet iedereen durfde het aan, ook al werd het nut over het algemeen wel gezien”, zei Lisanne Saes van Holland Solar over de oude versie. Bestaande contracten kunnen op verzoek naar de nieuwe bepalingen worden omgezet.

Wat u tekent: een afspraak over hoeveel vermogen u in beide richtingen kunt sturen, hoe snel, en hoe dat wordt gemeten. Wat u moet kunnen: een accu laden op commando terwijl uw eigen proces doorloopt, en dat betrouwbaar, want een gemiste oproep is een contractbreuk. Energy Storage NL waarschuwt dat de vergoedingen en de investeringszekerheid nog niet uitgekristalliseerd zijn; reken daar dus niet op.

Route 3: Blokstroom, het nachtelijke transportrecht

Blokstroom is geen congestiemanagementcontract maar een alternatief transportrecht van Enexis: u mag tussen 00.00 en 06.00 uur extra stroom afnemen als daar in uw gebied ruimte voor is, bovenop uw bestaande overeenkomst, voor onbepaalde tijd. Teruglevering in het blok is nog niet mogelijk. Het aantal Blokstroomcontracten groeide van 41 in 2024 naar 212 in de eerste helft van 2026; de volledig variabele variant Reststroom, waarbij Enexis een dag vooraf meldt of er ruimte is, is nog niet aan te vragen. Blokstroom past bij een wagenpark dat ‘s nachts laadt of een accu die ‘s nachts wordt gevuld om overdag de pieken te dekken. Over de hoogte van de korting op het nettarief zegt de Enexis-pagina niets; vraag daarnaar vóór u tekent.

Route 4: GOPACS Auctions, bieden via een dienstverlener

Sinds oktober 2026 veilen Liander, Enexis en Stedin hun behoefte aan flexibel vermogen openbaar op GOPACS Auctions, met bij de start een uitvraag van 496 megawatt. U biedt niet zelf: een congestiedienstverlener bundelt uw vermogen met dat van anderen en doet een bod met vermogen en prijs. Contracten lopen van tijdelijk tot langdurig, met een oproep tot een dag van tevoren. Het voordeel is dat uitvragen per regio zichtbaar zijn, zodat dienstverleners gerichter zoeken in gebieden met structurele congestie, en daar hoort Twente bij. Het nadeel is een extra partij tussen u en de netbeheerder, met eigen voorwaarden en een eigen marge. Welke vergoedingen uit de veilingen komen, is nog niet bekend.

Wanneer u het beter laat

• Als de accu alleen uit kan met de flexvergoeding. De bedragen zijn niet openbaar en kunnen per gebied en per jaar verschillen. Een accu die zichzelf niet terugverdient op peakshaving, eigen verbruik of noodstroom, wordt met een flexcontract niet opeens rendabel. Bij Boomkamp Kaas in Borne doet de accu van 200 kWh zijn werk zonder enig flexcontract: pieken afvlakken zodat de bestaande aansluiting volstaat.
• Als uw proces een oproep niet kan missen. Een koelcel kan een uur zonder compressor, een bakkerij om vijf uur ‘s ochtends niet zonder oven. Teken alleen voor vermogen dat u echt kunt sturen, en reken met de situatie op uw drukste dag, niet op een gemiddelde.
• Als u geen energiemanagementsysteem heeft. Alle vier de routes vragen automatische opvolging. Wat een EMS daarvoor moet kunnen, staat in ons artikel over het EMS in de praktijk.
• Als u binnen de bestaande aansluiting al uitkomt. Dan is een flexcontract een extra verplichting zonder noodzaak. De eerste vraag is altijd wat er binnen de huidige aansluiting kan.

Subsidie verandert die afweging niet: de ronde van Flex-E is op 15 oktober gesloten met een ruim overtekend budget, en wat er in 2027 overblijft is nog niet bekend.

Zo pakken wij het aan. Bij een energiescan halen we eerst uw kwartierwaarden en aansluitwaarde op en kijken we op de capaciteitskaart van Enexis in welke fase uw gebied zit. Daaruit volgt of een accu zonder contract al genoeg ruimte maakt, en zo niet, welk contract bij uw proces past en hoeveel stuurbaar vermogen u realistisch kunt aanbieden. De contractonderhandeling met Enexis of een dienstverlener doet u zelf of met uw adviseur; wij zorgen dat de installatie technisch doet wat u belooft. Wilt u weten of uw bedrijf in aanmerking komt, plan dan een scan met Job of Guus.