Zonnepanelen in de winter: wat je dak van november tot februari echt opbrengt

In het kort: zonnepanelen leveren in de winter een fractie van wat ze in de zomer doen, en dat is geen defect maar natuurkunde: december krijgt volgens het KNMI gemiddeld tien keer minder zonnestraling per etmaal dan juni. De kou zelf helpt juist, de korte dagen en de lage zon niet. Tot en met 2026 valt dat weg tegen de zomer via salderen; vanaf 2027 niet meer, en dan wordt de winter het seizoen waarin je het einde van de saldering het meest voelt. Dit artikel legt uit wat je mag verwachten, wat je met sneeuw en schaduw wel en niet doet, en waarom een thuisbatterij in de winter alleen zin heeft als hij ook op de stroomprijs stuurt.

Hoeveel minder zon is het echt?

Het KNMI zette het onlangs naast elkaar voor De Bilt: rond het middaguur staat er in juni gemiddeld zo’n 500 watt per vierkante meter zonnestraling, in december ongeveer 100. Over het hele etmaal gerekend is het verschil nog groter, 200 tegen 20 watt per vierkante meter, tien keer zo weinig. De dagen zijn korter, de zon staat lager en er is vaker bewolking. Voor je opbrengst betekent dit dat de drie wintermaanden december, januari en februari samen ongeveer een tiende van de jaaropbrengst leveren, en dat de omvormer op donkere dagen al halverwege de middag uitschakelt omdat de spanning te laag wordt.

Een rekenvoorbeeld: een installatie van 10 panelen die per jaar zo’n 3.500 kWh maakt, levert in juli al snel 450 tot 500 kWh en in december vaak minder dan 50. Je kunt dat in de app van je omvormer terugzien; een maandopbrengst die in december op een tiende van juli uitkomt, is dus geen reden om je installateur te bellen.

Kou is je vriend, donker niet

Een hardnekkig misverstand is dat panelen in de winter slechter werken door de kou. Het tegendeel is waar. Zonnepanelen hebben een negatieve temperatuurcoëfficiënt van ongeveer 0,3 tot 0,4 procent per graad: hoe kouder de cel, hoe hoger het vermogen. Bij 0 graden leveren ze zo’n 9 procent meer dan bij de 25 graden waarbij het vermogen op het typeplaatje is gemeten, en in de zomer op een heet dak juist minder. Een heldere vriesdag met lage zon kan daardoor een verrassend goede middag opleveren.

Wat wél telt in de winter is schaduw. De zon staat laag, dus een schoorsteen, dakkapel of boom die in de zomer nooit in de weg zit, werpt in december een lange schaduw over een deel van het dak. Bij panelen die in serie aan één omvormer hangen, drukt één beschaduwd paneel de hele reeks. Merk je dat de winteropbrengst harder daalt dan bij de buren met een vergelijkbaar dak, dan is dat het moment om naar optimizers of micro-omvormers te kijken, niet in juli.

Sneeuw, bladeren en vogels: wat je wel en niet doet

Bij sneeuw is het advies van brancheorganisatie Techniek Nederland helder: laat het liggen. Zodra de zon doorbreekt, warmen de panelen sneller op dan de omgeving en glijdt de sneeuw van het schuine dak. De opbrengst die je in die paar dagen mist, is klein; het risico van iemand op een besneeuwd dak is levensgevaarlijk. Ook heet water, een ijskrabber of antivries zijn af te raden: die beschadigen het glas of de coating.

De herfst is wél het moment voor een blik op het dak, vanaf de grond of met een foto van een installateur: bladeren die in de dakgoot tegen de onderrand van de panelen ophopen, mos langs de randen en vogelpoep op één paneel kosten in de winter relatief veel omdat elke straal telt. Regen spoelt het meeste weg; blijft er iets zitten, laat het dan schoonmaken door iemand met valbeveiliging.

Waarom de winter na 2026 anders voelt

Nu maakt de winteropbrengst weinig uit: wat je in juli te veel opwekt, streep je aan het eind van het jaar weg tegen wat je in december afneemt. Dat stopt op 1 januari 2027. Vanaf dan levert de zomerstroom die je teruglevert een vergoeding op van minimaal de helft van het kale leveringstarief, en betaal je voor de winterstroom die je afneemt de volle prijs inclusief energiebelasting en btw. De winter is bovendien het seizoen met het hoogste verbruik: het CBS ziet in de maandcijfers van zes miljoen woningen een duidelijke winterpiek, het sterkst bij huishoudens met een warmtepomp.

Dat is geen reden om minder panelen te leggen. Elke kilowattuur die je in de winter zelf opwekt en direct gebruikt, bespaart nog steeds de volle prijs, en die paar honderd kilowattuur zijn precies de dure. Het is wel een reden om anders naar de zomer te kijken: terugleverkosten en een lage vergoeding maken de zomeroverschotten minder waard, en de winter kun je niet vullen met zomerzon. Wie zijn energierekening na 2026 in de hand wil houden, kijkt daarom naar drie dingen: eigen verbruik overdag verhogen (wasmachine, boiler, laadpaal), een contract met een eerlijke terugleververgoeding, en opslag die meer doet dan zon bewaren.

De thuisbatterij in de winter: eerlijk verhaal

Een thuisbatterij die alleen op zonneoverschot laadt, staat in december grotendeels leeg. Er is simpelweg te weinig over om op te slaan. Wie een batterij koopt met het idee dat hij de zomerzon naar de winter brengt, koopt het verkeerde product: opslag over maanden bestaat niet voor huishoudens.

Wat de batterij in de winter wél kan, is sturen op de stroomprijs. Met een dynamisch contract laadt hij ‘s nachts of op winderige uren goedkoop en levert hij in de avondpiek, wanneer je verbruik het hoogst en de prijs het duurst is. Vanaf 2029 komt daar het tijdsafhankelijke nettarief bij, waardoor ook de transportkosten per uur gaan verschillen. Zo verdient een batterij het hele jaar, en niet alleen van april tot september. Heb je een vast contract en geen plannen om over te stappen, dan is de winter voor een batterij een dood seizoen en moet de zomer het alleen doen; reken dat eerlijk mee voordat je koopt.

Wat wij in de winter voor je doen

GreenStability plaatst zonnepanelen en thuisbatterijen in Twente en omgeving, ook in de winter: de dakwerkzaamheden kunnen bij droog weer gewoon door, en een installatie die in februari draait, pakt het hele voorjaar mee. Bij een adviesgesprek kijken we naar je dak, de schaduw bij lage zon, je verbruik per seizoen en je contract, en rekenen we door of extra panelen, een batterij of alleen een ander contract het verschil maakt. Plan een gesprek met Job of Guus.