Zonnestroom van de zomer bewaren voor de winter: kan dat?
Je dak levert in de zomer, je huis vraagt in de winter. Waarom een thuisbatterij dat gat niet dicht, wat seizoensopslag wel is en wat je na 2026 doet.
In het kort: nee, niet met een thuisbatterij. Een gemiddelde thuisbatterij slaat volgens Milieu Centraal ongeveer 6 kWh op: genoeg voor een avond en een nacht, terwijl het gat tussen zomer en winter voor een gewoon huishouden honderden kilowatturen groot is. Seizoensopslag bestaat wel, maar dan voor warmte en op de schaal van kantoren en kassen. Tot en met 2026 lijkt het net je zomerstroom te bewaren, omdat je mag salderen; vanaf 1 januari 2027 niet meer. Dit artikel rekent het gat voor, legt uit wat er wel bestaat en wat je zelf kunt doen.
Hoe groot het gat tussen zomer en winter is
Milieu Centraal, dat nu Kenniscentrum Duurzaam Leven heet, rekent met een herkenbaar voorbeeld. Tien zonnepanelen wekken samen ongeveer 3.500 kWh per jaar op, ongeveer evenveel als een gemiddeld huishouden in een rijtjeshuis per jaar verbruikt. Op papier dekken de panelen je verbruik dus precies. Over het jaar verdeeld klopt dat niet: op een gemiddelde junidag wekken die panelen 15 kWh op, op een gemiddelde decemberdag 2,5 kWh.
Zet daar het verbruik naast. Wie 3.500 kWh per jaar gebruikt, verbruikt gemiddeld zo’n 9,6 kWh per dag: 3.500 gedeeld door 365. In juni hou je dan ruim 5 kWh per dag over, in december kom je ruim 7 kWh per dag tekort. Over de 31 dagen van december is dat ruim 200 kWh. En dat is nog gerekend met een gemiddelde dag: het CBS ziet in de maandcijfers van zo’n zes miljoen woningen dat huishoudens in de wintermaanden meer stroom afnemen dan in de zomermaanden, met verreweg het grootste verschil bij woningen met een warmtepomp. Tel november, januari en februari erbij, en het tekort loopt op tot honderden kilowatturen. Waarom de winterzon zo weinig oplevert, lees je in zonnepanelen in de winter.
Waarom een thuisbatterij dat gat niet dicht
Een thuisbatterij slaat volgens Milieu Centraal tussen de 2 en 20 kWh op, een gemiddelde ongeveer 6 kWh. Dat is minder dan één gemiddelde dag verbruik. Om alleen december te overbruggen, zou je ruim 35 batterijen van 6 kWh nodig hebben, of meer dan tien van 20 kWh, die je bovendien in de zomer vol moet krijgen en maandenlang vol moet houden. Zelfs de accu van een elektrische auto, gemiddeld 60 kWh, is kleiner dan dat decembertekort, en die kun je volgens Milieu Centraal nu nog niet gebruiken voor de apparaten in je huis. Ter vergelijking: de bedrijfsaccu die we bij Boomkamp Kaas in Borne plaatsten, heeft 200 kWh opslag. Ook die werkt binnen de dag: hij laadt in de daluren en levert bij te hoge vraag.
Daarbij is een thuisbatterij er niet voor gemaakt. Milieu Centraal adviseert hem niet te groot te kiezen: hij moet je avond- en nachtverbruik kunnen dekken. Zo gebruikt, stijgt het deel van je zonnestroom dat je zelf gebruikt volgens Milieu Centraal van ongeveer 30 naar zo’n 60 procent; bij 3.500 kWh opwek is dat ruim 1.000 kWh per jaar die je zelf gebruikt in plaats van teruglevert. Gebruik je dezelfde batterij om zomerstroom te bewaren, dan schuift hij één keer 6 kWh van juli naar januari. En in de winter leveren je panelen volgens Milieu Centraal te weinig op om de batterij te vullen.
Seizoensopslag bestaat wel, maar voor warmte en op grotere schaal
Opslag over seizoenen heen bestaat, alleen niet voor stroom in de meterkast. Bij warmte- en koudeopslag, kortweg WKO, wordt volgens RVO warmte of koude opgeslagen voor een seizoen. Bij een WKO wordt een gebouw in de zomer gekoeld met koel grondwater; het opgewarmde water gaat terug de bodem in, en in de winter haalt een warmtepomp die warmte er weer uit. Dat werkt volgens RVO vooral goed voor kantoren en glastuinbouw.
Voor een woning is zoiets nog geen gewoon product. Warmte bewaren in water, zoals in de boiler van een warmtepomp of in een zonneboiler, is volgens RVO een bewezen techniek, maar die opslag moet compacter worden voordat bewaren voor een heel seizoen eenvoudig wordt. Daarvoor wordt onderzoek gedaan naar thermochemische opslag, bijvoorbeeld met water en zout, en dat onderzoek zit nog in een experimentele fase. Ook voor stroom is opslag over langere tijd nog geen gewoon product: het Rijk kondigde in september een demonstratieprogramma voor langdurige opslag aan, als voornemen.
Tot en met 2026 bewaart het net je zomerstroom, op papier
Dat veel mensen denken dat zomerstroom te bewaren is, komt door de salderingsregeling. De Rijksoverheid geeft er zelf dit voorbeeld van: een huishouden dat in de zomer 2.500 kWh teruglevert, mag in de winter 2.500 kWh gebruiken zonder daarvoor stroomkosten en energiebelasting te betalen. Het net werkt zo als een seizoensbatterij, al is het alleen administratief: de stroom die je in de zomer teruglevert, wordt gewoon door anderen gebruikt.
Dat stopt op 1 januari 2027 in één keer. Vanaf dan krijg je voor teruggeleverde stroom een vergoeding van je energieleverancier, tot 2030 minimaal 50 procent van het kale leveringstarief, dus het tarief zonder belastingen. De stroom die je in de winter afneemt, betaal je tegen het volle tarief, inclusief energiebelasting en btw. Een kilowattuur die je in juni teruglevert, is daardoor minder waard dan een kilowattuur die je in januari koopt. Wat dat voor jou betekent, lees je in salderen stopt in 2027 en in je energiecontract voor 2027 doorrekenen.
Wat je wel kunt doen
De winter vul je niet met zomerzon, maar je kunt aan beide kanten iets doen. In de zomer draait het om zelf gebruiken wat je opwekt. Volgens Milieu Centraal gebruik je zonder te sturen ongeveer 30 procent van je zonnestroom zelf. Laat je de wasmachine en vaatwasser op zonnestroom draaien, dan wordt dat zo’n 35 procent, met een elektrische auto die je op zon laadt ongeveer 50 procent en met een thuisbatterij zo’n 60 procent. Dat lost de winter niet op, maar er gaat minder zomerstroom weg voor alleen een terugleververgoeding.
In de winter draait het om minder en slimmer inkopen. Met een warmtepomp begint minder winterstroom bij isolatie; Milieu Centraal noemt dat een spijtvrije verbetering die meteen bespaart op je stookkosten. Slimmer inkopen kan met een dynamisch contract: dan kan een thuisbatterij ook in de winter werk hebben, door te laden als de stroom goedkoop is en te leveren als hij duur is. Hoe dat samengaat met een warmtepomp, staat in warmtepomp op zonnepanelen in de winter.
Kies een batterij daarom op maat van één avond en nacht, niet van een seizoen. Milieu Centraal raadt aan dat verbruik eerst te meten met een P1-meter in de meterkast. Een grotere batterij betaal je wel, maar de extra opslag vul je in de winter niet met zon en gebruik je in de zomer ‘s nachts niet op. Eerlijk is ook dit: Milieu Centraal vindt een thuisbatterij op dit moment geen goede manier om geld te besparen, omdat hij duur is. Of dat bij jouw verbruik en contract anders uitvalt, lees je in is een thuisbatterij rendabel.
Wil je weten hoeveel van je zonnestroom je zelf kunt gebruiken, en of een thuisbatterij daarbij past? Neem contact op. Job of Guus kijkt met je naar je verbruik per seizoen en je contract, en zegt het eerlijk als een batterij voor jou (nog) niet loont.
Veelgestelde vragen
Vragen over dit onderwerp.
Kan ik zonnestroom van de zomer bewaren voor de winter?
Hoe groot zou een batterij moeten zijn om de winter te overbruggen?
Waarom wordt mijn thuisbatterij in de winter niet vol?
Bestaat seizoensopslag wel?
Wat verandert er in 2027 voor mijn zomerstroom?
Hoe groot moet mijn thuisbatterij dan zijn?
Doorpraten?
Benieuwd wat dit betekent voor jouw situatie?
Job of Guus reageert binnen 24 uur persoonlijk. Geen verkoopgesprek — eerst luisteren en doormeten, dan pas een eerlijk advies.